Bu İçeriği Paylaş
14 Mart 2018 Çarşamba

MUŞ İLİNİN EKONOMİK GELİŞİM AÇISINDAN ZAYIF YÖNLERİ

Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Mühendislik Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ömer Aslan, 'Muş İli Özelinde Doğal Tarım ve Hayvancılığa Dayalı Sürdürülebilir Bir Ekonomik Gelişim' makalesinde ‘Muş ilinin ekonomik gelişim açısından zayıf


Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Mühendislik Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ömer Aslan, 'Muş İli Özelinde Doğal Tarım ve Hayvancılığa Dayalı Sürdürülebilir Bir Ekonomik Gelişim' makalesinde ‘Muş ilinin ekonomik gelişim açısından zayıf yönleri’ konusunu ele aldı

Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Mühendislik Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ömer Aslan, 'Muş İli Özelinde Doğal Tarım ve Hayvancılığa Dayalı Sürdürülebilir Bir Ekonomik Gelişim' adlı makalesinde ‘Muş ilinin ekonomik gelişim açısından zayıf yönleri’ konusu ile ilgili değerlendirmelerde bulundu. İlk olarak ilin zayıf yönlerini ele alan Aslan, “ilin ekonomik gelişimine negatif etkisi olabilecek bazı unsurlar şunlardır: Kalifiye Eleman Bulma Sorunu: İlin yatırımcı açısından en zayıf yönlerinden biri, bulunduğu bölgenin diğer illerinde de görülen yetersiz kalifiye ara elaman sorunudur. Bu durum profesyonel yönetici eksikliğinden başlayarak en alt seviyelere kadar birçok iş alanında kendini güçlü bir şekilde hissettirmektedir (Arslan, 2017:66-67). Az sayıdaki kalifiye eleman da çoğunlukla ildeki iş imkânlarının kısıtlı olması veya yetersiz ücretten dolayı batıdaki büyük illere göç etmektedir. Muş ili Türkiye’de doğum oranının en yüksek olduğu illerden biri olmasına karşın yoğun göçten dolayı il nüfusu sürekli azalmaktadır. Örneğin 2013’te il nüfusu 412.553 iken yüksek doğum oranına rağmen nüfus 2015’ te 408.728’e düşmüştür (TÜİK ADNK, 2015)” dedi.

“FİRMALARIN BAŞLANGIÇTA AYAKTA KALIP KÂRA GEÇEBİLMELERİ AÇISINDAN ÇOK KRİTİK BİR UNSURDUR”

Kalifiyeli eleman, sermaye yetersizliği kurum ve kuruluş arası iletişim ve koordinasyon zayıflığı, Ara Malların Uzak Mesafelerden Temini, Aşiretçilik (Klancılık), İle Ait Verilerin Nicelik ve Nitelik Bakımından Yetersiz Olması, Özel Sektörde Yetersiz Ücret, Kamuda Yetersiz ve Tecrübesiz Uzman Sayısı, Tarım ve Hayvancılıkta Bilim ve Teknolojiden Yeterince Yararlanmama ve Girişimci Profilinin Yetkinlik Sorunu gibi önemli analizelerde bulunan Aslan, şunları kaydetti.

SERMAYE YETERSİZLİĞİ

Yatırım ve işletme sermayesi yetersizliği il için bir diğer önemli bir sorundur. Sermaye göçü il genelinde orta ve büyük ölçekte işletmelerin kurulmasının önünde büyük bir engel teşkil etmektedir. Bölgede yatırım yapma gücüne sahip işadamlarının, terör sorunu ve ilin küçük hacimli ekonomisinden dolayı mevcut sermaye birikimlerini batıdaki büyük illerde değerlendirmeleri sermayenin ilden gitmesinin önemli nedenleri arasında gösterilebilir. Yetersiz sermayeye çare olabilecek ortak iş yapma kültürünün bölgenin birçok ilinde olduğu gibi burada da çok az olması diğer önemli bir sorun olarak kendini göstermektedir (Arslan, 2017: 67). Bu nedenle birçok firma yeterli kurulum ve işletme sermayesi olmadan işe girişmekte ve bunun sonucunda başarısız olmaktadır. Yeterli işletim sermayesi, iyi bir fikre dayanan ve bu nedenle başarılı olabilecek firmaların başlangıçta ayakta kalıp kâra geçebilmeleri açısından çok kritik bir unsurdur. İşletme sermayesindeki yetersizlik ürün kalitesini kötü etkilemekle kalmaz birçok işletmenin gelir ve giderinin eşitlenerek kara geçmesini simgeleyen başa baş noktasına erişmek için gerekli zaman zarfındaki işletme harcamalarını karşılayamayarak iflas etmelerine neden olmaktadır.

KURUM VE KURULUŞLAR ARASI İLETİŞİM VE KOORDİNASYON ZAYIFLIĞI

Üniversite-sanayi ve kamu işbirliğinin zayıflığı, güçlü Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK’ların) olmayışı, aile şirketlerinin mikro ve küçük ölçek boyutunda kalmaları, kurumsallaşamamaları ve modern üretim tekniklerini yeterince kullanamamaları önemli sorunlardır. Tüm bunlar, Ar-Ge’ye dayanan ve farkındalık oluşturabilecek katma değeri olan ürünlerin ortaya çıkmasını engellemektedir. Bunun sonucunda markalaşabilecek firmalar oluşamamaktadır. 

ARA MALLARIN UZAK MESAFELERDEN TEMİNİ

Bölge sanayisinin gelişmemesinden dolayı işletmelerin ara sanayi mallarını Muş içinden veya yakın illerden temin edememeleri büyük bir sorundur.  Ara malların uzak illerden temini ürün maliyetlerinin yükselmesine neden olmaktadır. Örneğin tarım makineleri işletmeleri ve küçük ölçekli imalat atölyeleri ilde bir dökümhane olmadığı için ihtiyaç duydukları parçaları uzak illerin dökümhanelerinde yaptırmakta, bu da üretim maliyetinin yükselmesine neden olmaktadır.

AŞİRETÇİLİK (KLANCILIK)

Muş ilindeki aşiretçilik yapısındaki bazı değişiklikler, ağalık otoritesini büyük ölçüde aşındırmasına rağmen bir klana bağlılık belirleyici bir aidiyet olmaya devam ettiğinden aşiretçilik halen ilde seçilen yönetim erkini belirleyici ana güç olmaya devam etmektedir. Milletvekili ve yerel yönetici seçiminin yanı sıra sivil toplum kuruluşlarının yetkililerinin seçiminde de en etkin unsur olarak kendini göstermektedir (CHP Doğu ve Güneydoğu Komisyonu Raporu, 1999; Ateş Durç, 2009:34-37;  Ökten, 2010:208). Bu durum ilin gelişiminde oldukça etkili olabilecek yöneticilerin daha nitelikli kişiler arasından seçilmesini engellemektedir. Muş’ta yerleşik şehirleşmiş bir kitlenin de ''Muş’un Yerlileri'' adı altında bu yapıya karşı çıkmaları klancılığı azaltmadığı gibi ''Muş’un Yerlileri'' adı altında başka bir klanı doğurmuştur. Bu da bu sorunu giderecek konum ve kapasitedeki kişilerin sorunun bir parçası olmasına yol açmıştır. Tüm bunlara ek olarak aşiretçilik, üretim için toplumun tüm kesimleriyle işbirliği ve işbölümünün dolayısıyla sermaye birlikteliğinin önüne geçmektedir.

İLE AİT VERİLERİN NİCELİK VE NİTELİK BAKIMINDAN YETERSİZ OLMASI

İle ait güncel verilerin nicelik ve nitelik bakımından yetersiz olması, derli toplu olarak bir yerde bulunamaması ve bazen de farklı kaynakların birbirileriyle çelişecek veri ve bilgiler içermesi yatırımcılar için büyük bir sorundur. Çünkü verilerin doğru olmayışı ve/veya doğru verilere erişimin zorluğu girişimcilerin yanlış karar ve planlar yapmasına neden olmaktadır.

KAYNAKLARI KISITLI YEREL YÖNETİMLER

Bölgedeki birçok ilde olduğu gibi Muş ilinde de yerel yönetimlerin ekonomik gelirlerinin azlığı ve kurumsal yetersizlik, yerel yönetimlerin illerin temel sorunlarını çözmede bile zorlanmalarına neden olmaktadır. Bu durum yerel yönetimlerin illerin ekonomilerini ve sanayilerini canlandırabilecek gerekli altyapı çalışmalarını yapabilecek konumda olmamalarını doğurmanın yanı sıra bunların kentlerin ekonomik gelişimlerini teşvik etmek konusuna ilgisiz kalabilmelerine sebep olmaktadır. Sanayinin altyapı yetersizlikleri ise girişimciler için ekstra maliyet ve zaman kaybına neden olmaktadır. Bu sorun ancak sektörel kümelemenin gerçekleşeceği fiziki altyapı çalışmalarının merkezi otorite tarafından desteklenmesiyle çözülebilir.

ÖZEL SEKTÖRDE YETERSİZ ÜCRET, KAMUDA YETERSİZ VE TECRÜBESİZ UZMAN SAYISI

 Özel sektörde yetersiz ücret politikaları nedeniyle var olan az sayıdaki kalifiye eleman da daha iyi ücret için ilden göç etmektedir. Kamu kurumlarında eleman sirkülasyonunun tayin istemelerle doğudan batı illerine doğru olması Muş ilinde de yaşanılan bir olgudur (Çaha ve Tutar, 2013:18). Başka illere atanan tecrübeli elemanların yerine yeterli sayıda eleman bulunamaması ve/veya işe yeni başlayan ve yeterince deneyimli olmayan elemanların atanması kamu kurumlarında hizmet kalitesini düşürdüğü gibi işlerin zamanında yapılmamasına neden olmaktadır. Öte yandan il sivil toplum kuruluşlarının yeterince örgütlü olmayışı; yöneticilerinin yetkinlik sorunu, kamuda usulsüzlükleri ve keyfi uygulamaları, verimliliği gayrı resmi denetlemede aktif rol oynaması gereken bu kurumları pasif bir gözlemci konumuna ittiğinden kamuda hizmet verimi batıdaki illere göre düşük seviyededir (Arslan, 2017:61-62). 

TARIM VE HAYVANCILIKTA BİLİM VE TEKNOLOJİDEN YETERİNCE YARARLANMAMA

Tarım ve hayvancılıkta teknolojiden yeterince faydalanılmaması, organize olunmaması, hayvan sağlığının önemsenmemesi ve hayvansal ürünlerin yeterince hijyenik olmaması bu alanlarda yaşanan önemli sorunlar olarak gösterilebilir. Bu sorunlar doğal gıda üretimi verimini düşürmekle kalmamakta aynı zamanda kalitesini de olumsuz yönde etkilemektedir.

Girişimci Profilinin Yetkinlik Sorunu: İldeki girişimci profilinin yönetim konusundaki yetersizliği, pazarlama yetkinliği konusundaki eksiklikleri, kalite ve standardizasyon konusundaki bilinç eksikliği hem işletmelerin gelişiminin hem de ilde sürdürülebilir bir kalkınmanın önünde engel teşkil etmektedir. Ayrıca girişimciler yatırımlarını yaparken hep kamudan destek beklemek gibi yaygın bir yanılgı içindedirler. Bu yüzden bölgedeki girişimciler sorunlar karşısında çözümler üretmek yerine beklenti içine girmektedir ki bu durum onların yeni ve inovatif fikirlerle pazarda yer alma yetilerinin gelişmesine engel olmaktadır (Arslan, 2017:66-67).

İNOVASYON VE AR-GE BİLİNÇ EKSİKLİĞİ VE KAMU DESTEKLERİNİN ETKİN KULLANILMAMASI

İl ekonomisi ve sanayisinin gelişip büyümesinde inovasyon ve Ar-Ge’nin önemi henüz tam olarak anlaşılmamıştır (Arslan, 2017: 67 ve 71). Kamusal desteklemeler de doğru strateji ve planlama yetersizliğinden dolayı oluşturması gerekenin çok altında bir katma değer oluşturmaktadır.

 
Bu içerik 154 defa okundu.

* Bu işlemi gerçekleştirebilmek için Üye Girişi yapmanız gerekli!
Yorum Yazın
 
İlgili diğer içerikler
 
Günün Diger Manşetleri
CUMHUR İTTİFAKI, TARİHSEL BLOK VE DENGE (3) CUMHUR İTTİFAKI, TARİHSEL BLOK VE D.. Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Sosyoloji Bölüm Başkan Yardımcısı Dr. Öğretim Ü..
0 yorum GÜNCEL - 25.5.2018
MEHMETÇİK İÇİN TANK GÖRÜNÜMLÜ ROBOT TASARLADILAR MEHMETÇİK İÇİN TANK GÖRÜNÜMLÜ ROBOT.. Muş Rekabet Kurumu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencileri, terörle mücadel..
0 yorum GÜNCEL - 25.5.2018
BELEDİYE MEYDANINDA BİRİNCİ KAT ASFALT KAPLAMA ÇALIŞMALARI BAŞLADI BELEDİYE MEYDANINDA BİRİNCİ KAT ASF.. Üst yapı projesi kapsamında Belediye hizmet binaları önünde başlatılan çalışmala..
0 yorum GÜNCEL - 25.5.2018
Üye Bilgi